The Resonance of Translation: Listening Between Languages
Translation is the art of listening between languages.
Every word possesses its own life; to translate is to listen to that life, to honor it, and to provide it with a new voice. It is far more than a mere exchange of vocabulary. It is a profound act of listening—a migration of the soul from one shore of understanding to another. This process demands patience, humility, and the courage to step aside, allowing the text to speak for itself even through a new medium.
The journey is long for a reason: while it may take a decade to master a language, it takes years more to speak it with grace. This is because words are merely the tip of the iceberg. Beneath the surface lies a vast, submerged mass of culture, emotion, and history. Translating between English and Vietnamese requires navigating this hidden terrain, sensing the currents, and decoding the silent depths.
The two languages exist in different atmospheres. Vietnamese communicates through whispers, hints, and implications; meaning often flourishes in the spaces between words and within the nuances of context. English, by contrast, demands precision, etching meaning into concrete and explicit forms. Consequently, translation is never a mechanical exercise but a delicate art of interpretation.
Ultimately, translation requires a steadfast loyalty to the spirit, tone, and soul of the original work. It takes immense discipline to faithfully carry thoughts and emotions across linguistic borders, ensuring that the depth, dignity, and clarity of the original remain untarnished in their new home.
—
Dịch thuật là nghe giữa ngôn ngữ.
Mỗi từ ngữ đều mang sự sống. Dịch thuật là lắng nghe sự sống ấy, tôn trọng nó, và để nó cất tiếng nói mới.
Dịch thuật không chỉ là chuyển đổi từ ngữ. Đó là một hành động lắng nghe sâu sắc, một cuộc di chuyển của tâm hồn từ bờ hiểu biết này sang bờ hiểu biết khác. Việc này đòi hỏi sự kiên nhẫn, khiêm nhường, và cả lòng dũng cảm để nhường chỗ, để cho văn bản tự cất tiếng, ngay cả khi qua một ngôn ngữ mới.
Hãy hình dung hành trình này: một thập kỷ để thành thạo một ngôn ngữ; bốn năm chỉ để học nói một cách duyên dáng. Tại sao lâu như vậy? Bởi vì từ ngữ chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Ở dưới, ẩn sâu là một khối văn hóa, cảm xúc và lịch sử khổng lồ. Dịch giữa tiếng Anh và tiếng Việt, chẳng hạn, là việc phải băng qua địa hình chìm này, cảm nhận dòng chảy, và giải mã những chiều sâu im lặng.
Tiếng Việt giao tiếp qua những thì thầm, gợi ý, và hàm ý; ý nghĩa thường xuất hiện trong khoảng trống giữa các từ, trong bối cảnh và sự thấu hiểu. Tiếng Anh, trái lại, yêu cầu sự rõ ràng, khắc nghĩa thành những hình thái cụ thể, rõ ràng. Dịch thuật không phải là một bài tập kỹ thuật mà là một hành động tinh tế. Phải biết diễn giải.
Đương nhiên, dịch thuật đòi hỏi sự trung thành với tinh thần, giọng điệu và linh hồn của văn bản. Cần có kỷ luật để truyền tải trung thực suy nghĩ, cảm xúc và sắc thái xuyên qua biên giới ngôn ngữ, giữ nguyên chiều sâu, phẩm giá, và sự rõ ràng của nguyên tác.
